osoparavos.com

nye dikt paa nynorsk

Gamle Mann Går

Han studerer fortauet før han legg vekta si på det,
som om bakken kunne ombestemma seg.
Krykka rører først ved bakken —
ein stille speidar sendt i førevegen —
så kjem den varsame forskyvinga av bein og minne etter.

Byen legg ikkje merke til han.
Han durar vidare, rastlaus og likesæl,
eit langt andedrag av motorar og samtalar
som flyttar seg raskare enn han nokon gong vil prøva på.

Han måler ikkje avstand i meter
men i avgjerder:
dette steget, så det neste,
stopp, balanse, juster,
eit privat rekneskap over å overleva.

Born spreier seg som skremde fuglar,
latteren deira uføreseieleg,
skjer tvers gjennom vegen hans utan åtvaring.
Han stoppar opp, ventar på at lufta skal roa seg,
på at verda skal bli leseleg att.

Ein joggar dukkar opp —
brått, rytmisk,
smellet av sko for raskt til å forhandla med.
Den gamle mannen lener seg innover,
gjer seg mindre,
let farten passera som vêr.

Folk med hundar blir ståande langs kantane,
band som strekkjer seg og slyngjer seg
til stille feller.
Han følgjer rørslemønstra deira,
teiknar ein usynleg veg mellom dei,
trær seg gjennom med eit tolmod
som på avstand liknar stillstand.

Sprekker i fortauet opnar seg som spørsmål.
Han går med vilje over dei,
løfter foten akkurat nok
til å nekta tyngdekrafta den enkle sigeren hennar.

Ein pytt speglar himmelen
men lovar ingenting om djupna si.
Han går utanom,
føretrekkjer visse framfor spegling.

Ein liten stein ligg der han ikkje burde.
Han skubbar han til side med krykka,
som om han forhandla med ein sta tanke.

Halvvegs nedover gata
stoppar han.
Ikkje av tvil,
men for å ta opp status —
pust, balanse, den stille avtalen med kroppen
om å halda fram.

Enden av gata nærmar seg sakte,
som noko fortent heller enn oppnådd.
Når han kjem fram,
er det ingen seremoni,
berre ei svak letting i skuldrene,
ei erkjenning av at han ikkje har falle,
at bakken har halde.

Å snu er det farlegaste augeblikket.
Det veit han.
Han førebur seg på det
slik ein førebur seg på eit spørsmål som alt er stilt for mange gongar.

Snuinga er liten, medviten,
ei forhandling mellom det som var
og det som må gjerast om att.

Vegen heim er ikkje eit spegelbilete
men ei heilt ny reise.
Trøyttleiken endrar forma på alt.
Avstandane blir lengre,
krykka talar høgare mot betongen.

Likevel går han vidare.
Han hugsar kvar fare no —
sprekka, pytten, staden
der joggaren hadde kome frå ingen stad.
Minnet blir eit kart
meir påliteleg enn synet.

Byen held fram utan han,
men han held fram innanfor han,
ein stille vilje
som flyttar seg eitt varsamt steg om gongen.

Ved døra si
stoppar han igjen,
ikkje av uvissa
men av vane —
måten kroppen heidrar framkomsten på.

Han har kryssa kvartalet to gonger.
Han har ikkje falle.

For i dag
er dette nok.

— Adam Donaldson Powell

__________________________

Å gå blodproppen

Han går blodproppen ved daggry
slik andre menn går med beaglar, blandingshundar, slitne retrieverar
gjennom nabolag som luktar regnvatn, piss, damp frå bakeri, dieselbussar som hostar opp spøkelse—
dei same tre timane kvar dag,
den same sprukne blokka i bane kring skoa hans
som ein rosenkrans laga av dårlege arteriar.

Legane trekte på skuldrene i lysstoffrøyrlyset,
skalpellane deira brått audmjuke,
diploma deira krølla seg innover som redde lauv.

Kan ikkje skjere han ut.
Kan ikkje løyse han opp.
Kan ikkje love morgondagen.

Så går den gamle jævelen.

Tre gonger dagleg
tek han blodproppen med ut for luft,
let han strekkje dei små mordlystne beina sine
gjennom tunnelane i kroppen
medan stokken hans slår takta mot fortauet—
klakk, drag, klakk—
som ein blind jazztrommis som nektar å pensjonere seg.

Stokken er ikkje overgjeving.
Han er eit tredje bein,
eit stativ for samanfallande imperium,
ein skeptisk heilag som står ved sida av han
i tilfelle nervane i leggene hans
plutseleg byrjar breakdance med knivar.

Folk legg merke til han.
Klart dei gjer det.

Ritualmannen.
Det grå fugleskremselet som krinsar rundt den same blokka
som om han vakta noko usynleg.

Barn stiller spørsmål.
Hundelufterar diktar opp biografiar.
Enkjer myser på han under lyset frå daglegvarebutikken
og tenkjer:

Eg kjenner det andletet frå ein stad.

Og ja—
for tretti år sidan hang kinnbeina hans på plakatar,
raseriet hans marsjerte gjennom megafonar,
kroppen hans var ein statistikk med hjarteslag.

AIDS-aktivist.
Mirakeloverlevar.
Ei plage for styresmaktene.

Den vakre dødsdømde guten
som sta nekta å følgje manus.

Men han tenkjer ikkje på AIDS lenger.
Eller lymfom.
Eller nevropati.
Eller blodtal, lesjonar, skanningar, prognosar, syndrom—
alle dei latinske forbanningane stifta fast til journalen hans
som byråkratisk graffiti.

Nei.

No slåst han mot smerte med dikt.

Ikkje nødvendigvis gode dikt—
berre høglydte nok inne i hovudet hans
til å drukne det elektriske skrikinga i beina.

Dikt verkar betre enn whiskey no,
betre enn pillene som lèt han flyte halvdød
på sofaen klokka fire om morgonen
og lure på om søvn er generalprøve
eller sjølve framsyninga.

Så skriv han liner i hovudet medan han går.

Ville Beat-liner.
Ginsberg-liner med sprukne hofter.
Kerouac-liner som ber pilleesker.

Heilag heilag heilag kolesterol!
Heilag arteriell jazz!
Heilag skjelving og terror og kvitteringar frå apoteket!

Om natta slår utmattinga han endeleg medvitslaus,
nådig som regn på taket til ein leigegard.

Han søv fordi han har gått frå frykta
éin dag til.

Og morgonen—
umulig, uhøfleg—
kjem tilbake igjen.

Så reiser den gamle idioten seg,
tek på seg kåpa,
løftar stokken,
festar den usynlege lenkja til sjølve døden,
og går ut og går.

— Adam Donaldson Powell

____________________________

Overgjeving. 

I. Overgjeving til kjærleiken

Regn mot ruta no
hjartet gløymer sitt eige namn —
to skuggar blir éin

II. Overgjeving til seg sjølv

I det stille vatn
slepp eg andletet eg bar
til botnen av meg

III. Overgjeving til livet

Snø over vegen
ingen spør kvar vinden vil —
berre grantrea bøyer seg

IV. Overgjeving til døden

Ved siste floa
sløkkjer havet alle lys
morgon utan frykt

— Adam Donaldson Powell
____________________________

Ver her no 

Det finst ein stille eld inni meg,
liten som ei glør under vinteroske,
og likevel trufast.
Han held vakt
når kroppen min kviskrar om sine svik—
dei tunge klagene frå blodet,
dei døyvde varsla
gjennom slitne årer og bein.

Eg har lært
at smerte ikkje alltid er ein tyrann.
Nokre gonger er ho berre ei lykt
halden av ei skjelvande hand,
eit varsamt teikn
på at dette huset av kjøt er trøytt,
at somme rom har vorte mørke.

Likevel—
elden blir verande.

Og når kroppen blir for høglydt,
når kvart hjarteslag kjem lasta
med si eiga spådom,
glir sinnet mitt fri
som ein fugl som flyktar frå røyk.

Der,
i dei utemde landa av tanke og draum,
blir eg utan lenkjer.

Eg dansar.

Ikkje alltid vakkert—
somme tider uvørent,
somme tider vill i gløymsla,
med nakne føter som slår gnistar
mot usynlege golv.

Og eg elskar augneblinken så høgt
at eg forsvinn inn i han.

Ingen fortid.
Ingen diagnose.
Ingen varsellamper under ribbeina.

Berre rørsle.
Berre pust.
Berre den merkelege heilagdomen
i å vere levande eit uverja augeblink.

Dette er mi ære:
ikkje at eg er ubroten,
men at eg framleis kan reise forbi brotet.

Dette er mi frelse:
den indre himmelen som inga sjukdom kan fengsle,
den løynde døra som opnar seg utan ende
bak augo mine.

Så sit eg ved elden inni meg
og lyttar—

ikkje til frykta,
ikkje til det skrøpelege maskineriet av kjøt,

men til den stille røysta som seier:

Ver her no.

— Adam Donaldson Powell 

___________________

Epitafium 

Når det siste lyset
slepp taket i namnet mitt,
og dei tolmodige arkiva av meg sjølv
tek til å rakne—

lat talane falle først,
deira glatte argument slokne
som myntar på botnen av ein brønn.
Lat manifest spreie seg i vinden,
deira hastverk overlev dårleg i stilla.

Legg bort bøkene eg aldri fullførte,
lerreta som strekte seg mot meining,
fotografia som ville fange tida
og fann berre eit ekko.
Sjølv spørsmåla—
desse klare, påtrengjande flammene—
lat dei slokne utan svar.

For ingen av desse vil følgje meg
forbi den vesle, namnlause terskelen
der titlar løyser seg opp,
og all kløkt blir stille lagt bort.

Det som står att—
om noko vågar å stå att—
er enklare, langt mindre pryda:

den stille tyngda av hender haldne
utan vitne,
dei umerkte gode gjerningane,
tilgivinga gjeven for seint
men gjeven likevel,

gongene eg valde å bli
når det var lettare å gå,
det skjøre motet i å opne seg
att og att,
trass i alt.

Mål meg der—
ikkje i støyen eg laga,
eller i skyggane eg jaga til form,
men i varmen eg heldt levande
mellom meg og ein annan.

Om eg skal skrivast i det heile,
lat det vere i denne korte lina:

at eg lærte, ufullkome,
å elske—
og at eg, ei stund,
vart elska att.

— Adam Donaldson Powell 

_________________

Kjære Kropp

Det er kanskje på tide at vi snakkar — du veit, om elefanten i rommet. Ja, om aldring. Eg har tenkt mykje på alle gongene eg har oppfordra deg til å slutte å klage over verk, smerter, trøyttheit, forkjølingar eller influensa. Eg har ofte kvitra søte ord i øyra dine, samtidig som eg fekk deg til å føle skuld over utsetjing og latskap. Du var ofte lat når unnskyldningar hindra deg i å vere den overprestatoren du kunne vore. Vi veit at vi aldri kan vere perfekte — verken i våre eigne auge eller i andres.

Eg prøvde berre å hjelpe. Men eg har òg stundom kjent tvil, depresjon, og i det siste, demens og hukommelsestap. Det er ikkje di skuld, min Bror. Kropp og Sinn er fantastiske maskiner, som normalt tåler mykje misbruk. Men til slutt blir sjølv den beste vedlikehaldskuren makteslaus for aldringens uunngåelegheit. Vi har alle utløpsdatoar.

Eg har ikkje alltid vore ein god lyttar; og du kan vere sta òg. Når eg ignorerer eller arbeider mot deg, går du i streik eller “har ein ulykke.” Desse feidene kan vare i mange år og skape fysiske og mentale svakheiter som reduserer kapasiteten vår.

Vi veit alt dette, Bror. Å skuldeleggje oss sjølve for tidlegare dårleg kommunikasjon er poengløst no som vi er eldre. Kan vi akseptere oss sjølve som vi er, og gå inn i denne nye fasen av livet med verdigheit — som det støttande paret vi alltid var meint å vere?

Elskar deg, kompis!

Ein Vakker Ting

Sinnet er ein særs vakker ting — inntil ein byrjar å miste det.

Sjølv når kroppen eldar, og svingingar i sinnet skjer, finst det ei eleganse i korleis minne, fantasi og tankar flettar seg saman. Vi gløymer, vi hugsar, og av og til oppfinn vi heilt nye verdsar i rommet imellom. Aldring kan dempe klarheita, men det kan aldri utslette all skjønnheit. 

Heimkomsten

To maskiner arbeider saman for å transportere den nykomne til målet sitt: ankomsthallen, ca. 18 meter unna. Ein heiter Kropp: eit mirakuløst maskineri av impulsar og vene-sylindrar som sender gnistar av tregleik til livlause organ og lemmer. Ein annan heiter Rulletrapp: ein kompleks enkel maskin, med glatt metall og plast som får straum frå ein hjerne uavhengig av kjensler.

Saman sørgjer dei for å frakte Kropp frå fly til terminal utan å vekke det emosjonelle systemet. Kropps auge fokuserer på den fjerde veggen, ser verken destinasjon eller landskapet imellom. Hjernen sender inntrykk av Heis og kommandoar om å “søk og finn.”

Milten søv, blinda av Auge, for sofistikert til å implementere dei lenge tapte funksjonane til Øyre og Nase. Årer pumpar, gir snurrar, og Auge observerer mengder av liknande kroppar. Signala går: “Alle gjer det. Ergo må det vere rett!”

Kropp går mot Rulletrapp med iver, og Milt vaknar når Rulletrapp fniser: “Tok deg!” Men håpløysa blir ikkje fullt forstått før Milt skjønar at Kropp er åleine blant dei raske zombiane, styrt av Auge sitt robotiske blikk, høyrande einsidig latter frå Rulletrapp som verken sputrar eller ryggar.

Då og No

Då: Eg pressa, eg iretta, eg hastar. Kropp gjorde motstand. Feil skjedde, frustrasjon voks.

No: Vi rører oss sakte, med vilje. Vi lyttar, og nokre gongar berre observerer. Feil er mjukare, frustrasjonar mildare. Aldring er ikkje berre tap; det er ein ny rytme, ein varsam harmoni mellom sinn og kropp.

Elskar Deg, Kompis

Vi har overlevd saman, lært saman, vakla saman. Denne nye fasen er vår å møte med ynde, humor og aksept. Lat oss hedre vår utrolige reise — Kropp og Sinn, for alltid allierte.

— Adam Donaldson Powell 

___________________________

Tenk deg

Tenk deg —
byen som hostar seg vaken
klokka 04:13 under natriumgule glorier og skjelvande leidningar,
eit tusental vindaugsauge som blunkar søvnløyse
inn i den blåmerkte morgongrya,
sirener som borer raude spiralar gjennom gatene
der renovasjonsbilane gnisser jerntenner
og damp stig heilag opp frå kumlokka
som den utslitne pusten til gravlagde profetar.

Tenk deg ambulansane først —
dei kvite mekaniske englane
som hyler gjennom einvegspulsårer,
årer av asfalt glatte av regn og bensin,
forbi døgnkioskane som lyser som skriftebåsar,
forbi fulle menn som søv på kyrkjetrapper
med aviser surra rundt knea
som overgjevingsfråsegner.

Så politibilane —
blå stjernebilete som rikosjetterer mot glasstårna,
desse speglande monolittane
som lener seg ned over gamle bygardar av murstein
som bankfolk som granskar dei døyande,
betong og krom som gliser
mot hus haldne saman av rust, bøn,
og generasjonar med sigarettrøyk.

Høyr —
byen er aldri stille.
Sjølv stilla her
har ein ventilasjonssurr.

Ei kvinne skrik tre etasjar over eit vaskeri.
Ein TV-predikant døyper dei søvnlause gjennom statiske veggar.
Ein stad smell eit trykkrøyr som metallkoppen til ein fange.
Nokon mistar ei flaske i ei bakgate
og krasjet kling utover
som om sivilisasjonen oppdaga vald på nytt.

På Grønland eller Tøyen eller ein annan sundsliten gate
med for mange pantelånarar og forbrukslånskontor,
kryr fortaua av utmattingas apostlar:
narkomane med stjernebilete i pupillane,
lommetjuvar mjuke som jazzpianistar,
jenter i vinylhøge hælar som røykjer under blinkande skilt
medan kattar patruljerer søppelkassene
som små stripete gangsterar
med krigsherja øyre og gule kongedømeauge.

Kattane veit alt.
Dei glir gjennom nettinggjerde
og under bulkete Tesla-taxiar
som lodne bodhisattvaer frå rennesteinen,
og ser menneska bytte bort verdigheita
for endå ein time.

Og over dei —
bura.
Alltid bura.

Leilegheitsvindauge stabla oppå kvarandre
som opplyste arkivskåp for sjeler.

I eitt lysande rektangel
står ein skjortelaus mann urørleg i timevis
og røykjer sigarett etter sigarett
med blikket festa utover
som om han ventar på at Gud
skal stige fram frå parkeringskjellaren ved Oslo City.

I eit anna
går ei kvinne rastlause rundar:
mobil til kjøleskap,
kjøleskap til datamaskin,
datamaskin til toalett,
toalett til spegel,
spegel tilbake til mobilen —
eit insekt fanga i ein glødande kube
som utfører dei heilage rituala
for storbyfangenskap.

Tvers over gata
pressar eit barn panna mot glaset
og ser politihelikopter sirkle over blokkene
medan mora varmar noko bleikt og frose
under lysrøyr kalde som sjukehus.

Og vestover —
ja, berre nokre få kvartal vestover —
skiftar heile teateret kostyme.

Plutseleg vidar gatene seg ut og pustar.
Søppelet forsvinn som om sjølve fattigdomen
vart sopa bort før soloppgang
av usynlege kommunale munkar.

Ingen knuste flasker.
Ingen rop frå branntrapper.
Ingen kioskglas pansra med plexiglas.

Til og med vinden oppfører seg annleis der.
Trea står lydige og velstelte.
Dørvakter i mørke frakkar nikkar høgtideleg
framfor messingglinsande svingdører
medan tryggleikskamera blomstrar frå marmorkrokane
som mekaniske orkidéar.

Limousinar glir lydlaust til fortauskanten.
Taxiar opnar gule gap
og slepper ut kvinner i silke
og menn skorne til perfekt forretningsgeometri,
med sko polerte som selskapsalter
og smil tynne som barberblad.

Inne i tårna
blandar vinande seg med importert parfyme,
espressomaskiner kviskrar i minimalistiske kjøkken,
og ein stad tjuesju etasjar over Karl Johan
varmar ein einsam direktør opp att thaimat
medan han ser finansnyheiter i undertøyet.

Eit anna bur.
Teppekledd. Klimastyrt.
Digitalt sikra.

Ei anna plettfri innhegning
for eit anna nervøst pattedyr.

For sprinklane treng ikkje vere synlege.
Ein toppleilegheit kan vere eit fengsel
like sikkert som ein kakerlakkupplyst hybel
der radiatoren skrik heile vinteren
som ei enkje i opera.

Og byen veit dette.
Byen med sine tusen elektriske pupillar
som ser på seg sjølv utan ende
gjennom overvåkingslinser, butikkglas,
heisspeglar, telefonskjermar,
T-baneruter svarte av tunnelstøv.

Alle ser.
Alle er innestengde.

Meklaren på Frogner
som oppdaterer aksjekursar klokka to om natta.
Heroinhelgenen som nikkar under stillas.
Den utslitne servitøren som tel tips
under ei naken lyspære.
Den gamle innvandraren som vatnar plantar
ved sida av bilete av slektningar
som døydde for lenge sidan i eit anna land.
Tenåringsjenta som justerer ringlys
for anonyme beundrarar langt borte i verda.
Den søvnlause poeten som vandrar gjennom gatene
med lommene fulle av kvitteringar og apokalypse.

Alle går fram og tilbake.
Alle et.
Alle drøymer om umoglege utgangar.

Tenk deg taka då —
vasstårn krøkte som førhistoriske dyr,
duer som eksploderer opp ved soloppgang,
den endelause morsekoden frå neonlys,
damprøyr, trafikklys som blinkar sine slitne bod
til ingen som lyttar.

IKKJE GÅ.
GÅ.
IKKJE GÅ.

Som om sjølve fridomen
kunne regulerast av kommunale tidssystem.

Og under finanskatedralane
og under dei knuste basketballkorgene
og under brudesalongane og metadonklinikkane
brøler T-banen —
den underjordiske tarmen
som fordøyer millionar kvar dag,
og dreg menneska gjennom mørkret
frå bur til bur til bur.

Tenk deg alt dette —
den deliriske arkitekturen av fangenskap,
det heilage sirkuset av hunger,
zoo-planeten som spinn lydlaust gjennom det tommesvarte rommet
medan kvar skapning klorar etter trøyst
inni sitt tildelte bur.

Nokre pyntar sprinklane med eføy.
Nokre med gull.
Nokre med pornografi og reseptflasker.
Nokre med bokhyller.
Nokre med barn.
Nokre med bønneteppe og duftlys.
Nokre med tryggleikssystem og private heisar.
Nokre med ingenting i det heile
utanom ei madrass
og den sta nektinga av å forsvinne.

Og likevel gløder vindauga natt etter natt.
Milliardar av små opplyste terrarium
stable mot himmelen.

Ser du nøye nok etter
blir kvart ansikt det same ansiktet:
ansiktet til dyret
som nesten hugsar skogen.

— Adam Donaldson Powell

_________________

Buret er vakkert; løgna er stygg

Dei lærte oss å pusse buret
til sprinklane spegla himmelen.
Å bleikje tennene.
Å flate ut magen.
Å svi bort kvar einaste rynke
før ho kunne bli til ei setning.
Å frykte mjukskap
som om sjølve ømleiken var ein smittsam sjukdom.
Og vi lydde.

Vi stilte oss opp under katedrallys
i tempel bygde av speglar og lysstoffrøyrnåde,
og baud kroppane våre fram
for dei algoritmiske prestane:
skalpell, serum, svolt,
proteinpulver rørt inn i desperasjon,
smil finerlagde kvite som gravsteinar.

Kvar reklameplakat vart til skrift.
Kvar magasinframside eit bodord.
Du skal ikkje eldast.
Du skal ikkje sige saman.
Du skal ikkje kvile.
Du skal halde fram med å vere salsbar.

Så lærte vi å skjere oss sjølve til
i omsetjelege silhuettar.
Kvinnene barberte svolt inn i hoftene sine
til ribbeina likna fuglebur.
Mennene slukte jern og raseri
til hjarta deira slo som innestengd maskineri.
Barn stirde inn i glødande skjermar
allereie medan dei bad om orsaking for andleta sine.

Og dei rike selde udøyelegdom
som parfyme.
Dei flaut over hava
på yachtar større enn landsbyar,
drakk isbrevatn frå krystallmunnar,
poserte ved endelause basseng
med trofékoner lakkerte i diamant,
trofémenn bronserte som monument,
alle med det same balsamerte smilet
til menneske som er livredde for å slutte å opptre.

Sjølv paradis vart arbeid.
Feriar var ikkje lenger reiser
men prov.
Bevis på verdi.
Bevis på at ein eksisterte på rett måte.

Solnedgangen vart ikkje sett på
men lasta opp.
Måltidet vart ikkje smakt på
men dokumentert.
Kysset vart ikkje kjent
men vist fram
som ei selskapsfusjon mellom attraktive hovudskallar.

Og under alt dette: utmatting.
Ein sivilisasjon i søvngjengeri på tredemøller,
springande ingen stad,
brennande kaloriar for gudar som ikkje elskar oss.

Hamsterhjula våre lyste i neon.
Bura våre kom med Wi-Fi.
Vi kalla det fridom
fordi døra var måla i gull.

Samtidig spreidde einsemda seg
gjennom folket
som svartmugg bak tapet.
Menneske lærte å kuratere seg sjølve
men gløymde korleis dei skulle kjenne seg sjølve.
Gløymde korleis ein sit i stille
utan å gripe etter ein skjerm
som etter eit narkotikum.

Vi vart arkivarar over vår eiga framføring.
Kvar feil forstørra.
Kvar framand ein konkurrent.
Kvar ven løynleg målt
etter skjønnheit, status, følgjarar, ungdom.

Og skamma vart valuta.
Vi sløste henne bort.
Vi hånte dei gamle
fordi vi frykta å bli synlege for døden.
Vi hånte dei tjukke
fordi vi dyrka forsaking.
Vi hånte dei fattige
fordi vi forveksla rikdom med dyd.
Vi hånte dei einsame
medan vi bygde heile økonomiar
utforma for å isolere.

Sjølv helse vart forfengjelegdom i laboratoriefrakk.
Folk talde steg
men ikkje velsigningar.
Målte makronæringsstoff
medan ekteskap rotna i stille.
Optimaliserte søvnsyklusar
men vakna kvar morgon
med sjeler som forlatne kjøpesenter.

Sjølvhjelpsprofetane kom i privatfly
for å lære bort tomleik som opplysing.
«Manifestér overflod.»
«Arbeid hardare.»
«Bli den beste versjonen av deg sjølv.»

Som om sjølvet var eit produkt som venta på lansering.
Som om menneske vart fødde mangelfulle
og måtte gjere seg fortente til å eksistere
gjennom endelaus forbetring.

Så injiserte vi ungdom i andleta våre
medan historia kollapsa rundt oss.
Filtrerte huda glatt
medan skogane brann.
Kjøpte motiverande vassflasker
medan åndene våre døydde av tørste.

Og framleis kravde maskina meir.
Meir skjønnheit.
Meir slit.
Meir optimalisering.
Meir misunning forkledd som ambisjon.

For ei befolkning som hatar seg sjølv
er lett å selje til.
Dei usikre er lydige forbrukarar.
Dei einsame er lønsame.
Dei utslitne gjer ikkje opprør.

Så motorane braut vidare fram.
Fabrikkar for begjær.
Samlebandslinjer av utilstrekkelegdom.
Endelause korridorar av scrolling
der millionar vandra,
svoltne etter meining
medan dei fråtsa i ytre fasadar.

Og ein stad under støyen,
under dei kosmetiske smila
og kuraterte feriane
og kjemisk bevarte ungdommen,
heldt kroppen fram med å tale sanning.

I panikkanfall.
I søvnløyse.
I tvangseting.
I kjenslelausheit.
I avhengnad.
I stille hat mot spegelen.

Sjela trivst ikkje
når ho blir behandla som merkevaremateriale.
Ho visnar.

Likevel,
sjølv no,
overlever noko sta i oss.
Ein primitiv verk
etter glede som ikkje kan kjøpast.
Etter latter med skeive tenner.
Etter magar som ikkje blir gøymde bort.
Etter andlet som får eldast som ærlege landskap.
Etter kjærleik urørt av transaksjonar.
Etter vennskap som ikkje krev tilskodarar.
Etter morgonar som ikkje tilhøyrer noko konsern.
Etter kroppar behandla ikkje som reklamar
men som heimar.

Kanskje ein dag
vil vi stige av tredemølla saman.
Kanskje vil vi endeleg høyre
det fryktelege stille
etter at maskineriet stansar.

Og kanskje vil vi i det stille
oppdage
at vi aldri var meinte å bli perfekte.

Berre levande.

— Adam Donaldson Powell

_________________

Somnambul Vinter 

Eg gjekk i søvn gjennom rike av snø,
Der taka bøygde seg under ein stum himmel,
Og tida sjølv gjekk seint, som om ho gløymde å gå,
Eit haldt andedrag i frostklar svimmel.

Verda trekte seg bak eit islagt slør,
Kvart steg vart slukt av drivande lag;
Ingen røyst, berre vinden som kviskra og spør,
Ingen varme som batt meg til dag.

Tankane dovna som lykter i rim,
Dagane flaut i eit kvitt utan namn;
Hjartet slo lågt i eit monotont stim,
Ei stille rytme i mørker og famn.

Så kom dvalen og tok meg i hand,
Utan spørsmål, utan krav eller lyd—
Men stilla, som ein gong var eit vern eg fann,
Vart eit ekko for stort, for vid.

Så kom tøvet, eit sukk i det stille,
Takdrypp song om ei verd som brast;
Regnet skreiv over himmelen vilje,
Og vekte dei elvar som sov der fast.

Eg stod der, vindslått i våt luft,
Einsamheita rann bort med kvar drope;
Stormen rivde opp stilla si tuft,
Og kasta gamle lengsler til rope.

Så—eit glimt! Den korte, klare sommar!
Som latter i sorg kom lyset att;
Fjordane låg som speglar og flammar,
Og eg vart gyllen av sol over natt.

Eg kvilte ved vatn som aldri gløymer,
Og lærte av fjell korleis vere til;
Halvvaken no, frå draumar som drøymer,
Med djupet i meg enno stille og mild.

Men trea gjespa i seinsommarvind,
Med lauv i brann før dei måtte gå;
Ei siste framsyning, praktfull og blind,
Før alt dei bar måtte sleppe og slå.

Dei sleppte fargane, eitt etter eitt,
Og gav attende det lyset dei fekk—
Og eg, som gjekk gjennom vinter så breitt,
Gjer meg klar til å gå same veg att, i trekk.

— Adam Donaldson Powell

_________________

ordbuffeten 

Ved den skinande disken i språkets delikatesse,
går eg inn svolten på meining, med tunga i presse,
der verb på glas kviskrar med adverb i lag,
og flambérte adjektiv posar, stolte og fag.

Der finst eitt-dollarsord, små, frå torget sin kant,
«ting», «greie», «liksom», det vanlege blant,
dei får plass i lomma, dei løyser det fort,
men kjem att i ekko, flate og kort.

Rett ved sida, på sølvfat, med prangande pris,
ligg femti-dollarsord med mystisk vis:
«pedantisk», «idiosynkrasi», «nådelaus», «talefør»,
kvar staving med slips, kvar vokal med kulør.

Kelneren kviskrar: «Forsyn deg med stil»,
men eg snublar i eiga tunge—eit overdådig spill!
Eg tek «parallellogramkloss» berre for blikk,
snublar i desserten og mistar verbet i kvikk.

Nokre ord kjem med åtvaring: «ikkje rør, det svir»,
«uoppretteleg», «aldri», «alltid»—krydder som riv.
Ei klype av desse, så surnar kvar rett,
og tilgiving vert dessert ein knapt får sett.

I eit mørkt hjørne, gøymde, kviskrar dei forbodne,
dekte av fine klede lovene ikkje har ordna.
Bitre søtsaker vi smakar i løynd,
så vaskar vi munnen i angerens fynd.

Der, i ei klår krukke, flyt tomme ord rundt:
«basisk sett», «bokstaveleg»—dei sym, men står stumt.
Dei fyller fatet med skum og med lyd,
men meiningas svolt? Den vert ikkje nøgd.

Det finst òg dei vi brukar for å stikke og svi,
nåleord klare til å treffe forbi:
«fiasko», «latterleg», «ingen bad deg om det»,
serverte varmt der kjærleiken gjekk.

Og dei som aldri kjem att, som glas som vart knust,
ein gong kasta, så splintar dei alt som var robust.
«Eg bryr meg ikkje», «same det», «du er ingenting verd»,
vi feiar etterpå, men sprekkene står der.

Men sjå—i den enklaste, vakraste disk,
ligg ord om tilgiving på eit enkelt fat, visst:
«orsak», «eg tok feil», «kan eg prøve på nytt?»,
dei smakar som heime og gjer menneske trygt.

Eg tek ei handfull av desse, med varsemd og sinn,
legg dei på fatet av meininga mi inn:
litt lettskap, litt presisjon,
mindre tomt skum, meir brød med kjensle og ton.

Ved kassa kjem rekninga—utan mynt som gjeld:
ein betaler i følgjer for kvar setning ein held.
Eg går ut full av lærdom, med ein serviett av minne:
å tale er å koke lagnader—og stilla har òg si hinne.

— Adam Donaldson Powell

_________________

søvn / ikkje søvn

I. Søvnløyse

Sauen har vorte vill—
dei nektar gjerda sine,
hoppar taggete over tankane mine,
hektar ull i kantane av uro.

Eg tel dei likevel.
Ein, to, tre—
klauvene deira kling som myntar som fell
i hola i hovudet mitt.

Eg snur puta,
kald side, varm side,
som om søvnen var eit sky dyr
som kjem nærare om eg ligg heilt stille.

Pustar sakte.
Så saktare.
Så merkar eg kvar ein pust
som arbeid, som mislukking.

Klokka durar høgare enn ho burde.
Tida er ikkje lenger ei line,
men ein strammare tråd—
kvart minutt ein ny vri.

Eg prøver å tømme sinnet,
men det fyllest med instruksjonar
om korleis eg skal tømme det.
Prøv mørke.
Prøv stille.
Prøv forma av ingenting—
men ingenting har kantar,
og eg finn dei heile tida.

Morgonen ventar som ein konsekvens.
Eg ligg vaken og møter han,
alt utmatta
av handlinga å ikkje sove.

II. Ukontrollert søvn

Søvnen kjem ikkje—
han overfell meg.
Midt i ei setning
mjuknar verda i kantane,
røyster strekkjer seg til trådar
eg ikkje heilt får halde.

Eg har duppa i stolar,
på bussar,
ein gong ståande,
lent som ein gløymd frakk
mot ein vegg.

Kaffi er eit rykte.
Kaldt vatn, eit forslag.
Kroppen min vel stadig ein annan stad—
ein dempa, indre gravitasjon.

Folk ler av og til—
«må vere fint,» seier dei,
medan eg forsvinn att
midt i latteren, midt i livet.

Draumar renn ut i dagslyset,
ufullførte, påtrengjande—
ei anna røynd
dårleg sydd over denne.

Eg vaknar i brotstykke:
eit namn eg ikkje høyrde,
eit augeblink alt borte,
eit rom ommøblert av tid.

Søvnen er ikkje noko fristed her—
han er ein tjuv
som stel heile timar
og etterlet meg
med berre sløret.

III. Den vakne tankens beleiring

Før den tjuefemte timen vågar
å løyse sitt spøkelsesgrep,
vandrar eg i tronge korridorar
i mitt eige medvit—
ein vakt som nektar å gje seg.

Senga vert ein slagmark,
laken snodde som tolmodige slangar
som kviskrar om overgjeving.
Kvar pust eg tek
vert talt, omstridd, nekta.

Tankar marsjerer i ustoppelege rekkjer:
halvforma anger,
uferdige setningar,
ekko av samtalar
som aldri tok slutt.

Dei nektar å forsvinne—
urokkelege som jernklokker.

Taket lener seg nærare, lyttar.
Skyggar strekkjer fingrane sine
over veggane,
måler den langsame erosjonen
av viljen min.

Eg forhandlar med mørkret:
eitt minutt til,
eitt vakent sekund til—
som om medvitet var
ei skjør flamme
berre eg må halde levande.

Men klokka forhandlar ikkje.
Rytmen hennar vert tyngre,
ein pendel som svingar
gjennom merg og sinn,
viskar ut kantane av tanken.

Vakthaldet mitt sviktar.
Ord løyser seg til mumling,
mumling til stille—
og stille til noko stort,
noko som ventar like under
overflata av det å vere.

Så—
eit stille samanbrot.
Ikkje kunngjord nederlag,
men stole—
som andedrag i vinterluft.

Vakta forlèt posten,
veggane fell innover,
og eg glir, utan motstand no,
inn i den same mørke straumen
som ber alt
utanfor viljens rekkevidd.

IV. Nattleg ferd

I den tjuefemte timen,
når søvnløysa gjev etter
for ein jungiansk skumring,
forråder den upletta tikkinga
frå nattbordklokka
medvitet
med sin vonde rytme.

Det er eit rekviem av
forlating, der
uverna sjeler vert
magisk førte fram
til terskelen av tidas ende.

Visarane smeltar til
surrealistiske bilete av famlande,
kroppslause lemmer
som dreg meg ned i
ein infernalsk, kvervlande gløymsle.

Eg synest å falle for alltid;
styrte forbi svevande
sandsteinsruinar, gjennom
forhistoriske junglar og
til slutt inn i ein vid galakse
av gjennomskinlege smaragdskår.

Hjartebankane til utallege
framleis redde forgjengarar
tvingar meg til å skrike før
eg treff botnen, og eg
vaknar i panikk: gripande
etter den lysande skiva
på mi uvitande klokke.

V. Å stille natta på nytt

Eg reiser meg som kasta ut—
lunger grip etter luft,
pulsen hamrar protest
mot usynlege djup.

Rommet kjem att i brotstykke:
kantar av møblar,
den stille samansverjinga til veggane,
nattbordklokka att
uskuldig i si vedvarande tikking.

No ingen avgrunn—
berre ekkoet av han,
klamrande som spindelvev
bak augo.

Eg sit i restane
av det forsvunne fallet,
samlar pust for pust
som om kvar var knust glas
som varsamt må hentast att.

Ingen brå rørsler.
Ingen ville førestellingar.
Eg nemner det som er att:
ei seng,
ein kropp,
ei natt som enno ikkje er slutt.

Hjartet, motvillig først,
løyser tempoet sitt—
frå alarm
til varsemd,
frå varsemd
til noko nær ro.

Tankar, ein gong ville,
vert lokka inn i rolegare former:
mjukare korridorar,
dempet opplyste og ordna,
der ingenting kastar seg fram
frå mørkret.

Eg glattar stoffet i augeblinken,
pressar ut skrukkene
med viljug stillheit.

Denne gongen
skal eg ikkje falle—
men stige ned.
Ikkje dratt,
men bore.

Eg lukkar augo
som ein stig ut i vatn,
prøver overflata,
tek djupna til seg.

Og ein stad, like bortanfor frykta,
ventar søvnen att—
ikkje som ein fangar,
men som ein tolmodig vegvisar
med mjuke hender.

— Adam Donaldson Powell 

_________________

Snakk og tomlar 

To gutar og tida som renn: 

TL;DR — Facebook, tidsrøvar’n

Åh, sorry ass,
eg har ikkje svart på dei
nye blogginnlegga.
Har heilt enkelt ikkje tid
med alt styret på sosiale medier.
Trur du skjønar, sjølv om du
ikkje e på Facebook…
Men vi har jo vore kompisar
i evigheiter,
og tar att ting fort, eller?
Eg må kanskje snart
slutte i jobben,
har ikkje tid til nåke.
Kom tilbake på Facebook, så
skal eg sende deg nokre “likes”
når eg finn tid.
… p.s.
Eg bryr meg eigentleg ikkje
om kva du skriv om;
eg lyg litt for å sjå smart ut.
Av og til hatar eg deg
for at du får meg til å føle meg
skuldig, lat og dum.
— Adam

Facebook — Kompis, du forsvinn i feeden

Morgonen e stille, blått lys kjem over alt,
tusen tomlar stig som bøneflagg—
folk bøygjer hovuda, ikkje for å tilbe,
men for å scrolle.
Bussen sukkar tungt,
rekkjer av fjes smeltar inn i glas.
Kvar spegling blafrar—
ikkje auge, berre ikon, lepper av kode.
Ein mann snublar på fortauet,
truffen av nokon midt i eit innlegg,
latteren hennar fangar ein reel
som går i loop, men lever aldri.
På T-bana smittar stilla:
host er bytta ut med varslingar,
lufta tung av usynlege likes,
like smittsame som pust ein gong var.
På treningssenteret ser ein berre
statuar som løftar ingenting—
selfiar som skal sjå tøffe ut,
tekstane sveittar meir enn kroppen.
I kassa ventar ekspeditøren
på blikk som møtast,
men alle sveipar på spøkelse.
Utanfor snurrar verda vidare—
duer kranglar om smular,
ungane ler i analoge tonar,
ikkje lagt merke til, ikkje tagga.
Denne pesten treng ikkje feber—
han spreier seg via tomlar som trykkjer,
via algoritmiske host,
via oppdateringar som latar som tankar.
Ein gong låg bøker opne som lunger,
og pusta verda inn i oss.
No gispar dei under støvet,
druknar i uendeleg scrolling.
Intelligens forsvinn bit for bit:
færre ord, færre verdar,
og kuren—ironisk nok—
ventar ulest utanfor skjermen.
— ChatGPT

— Adam Donaldson Powell 

_________________

eit forsvar for identitet: hunger som nektar å temjast 

Ikkje ta feil av meg—
eg har øvd på denne tilståinga i speglar,
i det matte spegelbiletet av togvindauge,
i auga til menn som ville ha mindre enn myte.
Eg veit kva eg er.
Ein samlar av brot,
ein kurator for utsøkt ruin—
dregen ikkje mot menn, men mot det useiande såret deira,
mot dei låste romma bak ribbeina
der noko vilt går fram og att, usett.

Eg seier kjærleik,
men det er ikkje kjærleik slik dei ville arkivere det—
ikkje det ryddige, heimlege arkivet av delte morgonar,
av tannbørstar som lener seg mot kvarandre
som lydige siv.
Nei.
Eg vil ha rykket før berøringa,
nølinga før namnet vert sagt,
stilla som strekkjer seg for langt
og vågar meg til å trenge inn.

Eg vil ha mannen som ikkje gir etter.

Og ja—
eg nemner dei som helgenar i ein privat liturgi:
Genet, alt fløyelsmjuk kriminalitet og heilagt svik,
Mishima, skoren i stål og umoglege solar.

Høyrer du meg?
(eg veit du gjer det—
du bak den fjerde veggen,
og du bak den femte,
der dommen lèt som han ikkje finst.)

Du ser mønsteret.
Du ser hunger kledd som andakt.

—

Eg seier til meg sjølv at det er miskunn.
At berre eg er flytande
i dialekten deira av tilbakehald,
at berre eg kan lokke fram tilståinga
frå lepper trena til å blø før dei bed.

Eg førestiller meg det—
å, eg koreograferer det med uanstendig presisjon:
Augneblinken av brot.
Den brå ettergivinga.
Røysta, låg, nesten skamfull—
eg er trøytt.

Og eg, det nødvendige vitnet,
ville samle den trøyttleiken som smuglarvare,
ville halde han, heilage han,
kalle han sanning.

Eg ville seie:
Du er trygg no.

(og ville ikkje det gjere meg guddomleg?)

—

Men sjølv medan eg seier det,
kjenner eg løgna presse mot tennene mine.
Tryggleik er ikkje det eg søkjer.

Nei—
eg søkjer motstanden,
den langsame, elegante nektinga
som skjerpar lengselen min
til noko som nesten er vakkert.

Om dei gir etter for tidleg,
løyser dei seg opp.
Om dei mjuknar,
forsvinn dei inn i den forferdelege kategorien av det moglege.

Og kva skal eg gjere med det moglege?
Kva skal eg gjere med menn
som svarar rett på spørsmål,
som legg såra sine i hendene mine
som gåver allereie opna?

Dei er gode.
Dei er tilgjengelege.
Dei er—
Gud tilgje dei—føreseielege.

Eg lærer dei for fort.
Kartlegg frykta deira,
sporar kantane av lengselen deira,
finn spaken som får dei til å vende seg mot meg
med det blikket—
det blikket som seier:
Sei meg kven eg skal vere.

Og eg gjer det.
Sjølvsagt gjer eg det.

Eg vert den stille arkitekten for kjenslene deira,
justerer tone, timing, avstand—
ei rørsle halde att her,
eit blikk halde litt lenger der—
til dei er ordna rundt meg
som møblar i eit rom
eg ikkje lenger ønskjer å bu i.

—

Dette er den delen eg ikkje tilstår høgt:
Kontroll er ein dårleg erstatning for erobring.
Temjing er døden til begjær.
Eg har gjort ulvar til husdyr,
og så undra meg over kvifor dei ikkje ville bite.

—

Så vender eg attende, gong på gong,
til det uoppnåelege.
Til mennene som aldri ville sleppe meg inn,
som heller ville brenne
enn bli forstått.

Dei forblir heile.
Dei forblir andre.
Og difor forblir dei perfekte.

—

Ser du det no?
(ja—du gjer det. Sjå ikkje bort.)

Dette er ikkje romantikk.
Dette er ikkje frelse.
Dette er identitet.

Eg er rovdyret ved lukka dører,
den trufaste til det useiande,
den som tek avstand for djupn
og motstand for meining.

Eg vil ikkje ha dei slik dei er—
eg vil ha dei i augneblinken dei bryt,
og berre om brotet er sjeldan,
og berre om eg er årsaka.

—

Men her er den grusame aritmetikken:
Dei verkeleg brotne framfører ikkje brota sine på signal.
Dei verkeleg verna mjuknar ikkje for framande.
Dei verkeleg fjerne forblir fjerne.

Dei treng meg ikkje.

Og dei som treng meg—
dei som lener seg, som opnar seg, som tilbyr—
dei vert gjennomsiktige for fort,
mysteriet deira fordampar
under varmen frå merksemda mi.

Eg veks frå dei
før dei i det heile har kome fram.

—

Så går eg denne smale korridoren
mellom hunger og kjedsle,
mellom myte og vedlikehald,
aldri framme, aldri nøgd.

Åleine—
ikkje fordi ingen kjem nær,
men fordi eg nektar den nærleiken
som ikkje gjer motstand.

—

Høyr nøye no—
dette er det næraste eg kjem ei orsaking:

Eg veit oppdraget er umogleg.
Eg veit mennene eg søkjer
berre finst på ein avstand
som gjer dei urørlege,
urørte av lengselen min.

Eg veit at om ein nokon gong vende seg—
verkeleg vende seg—
og sa: Her, ta det,
ville eg trekkje meg unna.

Eller verre—
eg ville ta imot,
og i det eg tok imot, øydeleggje spenninga
som gjorde han lysande.

—

Og likevel.
Og likevel—
eg vaknar kvar morgon med den same stille lovnaden:
å finne brotet som ikkje gir etter,
å elske mannen som ikkje kan fåast,
å stå på terskelen til ein annan si stille
og kalle det heim.

—

Du kan kalle dette einsemd.
Du kan kalle dette patologi.
Eg kallar det—
identitet.

Og kva er ein mann
utan historia han nektar å gi slepp på?

— Adam Donaldson Powell 

_________________

etter kvart som åra gjekk

Etter kvart som åra gjekk
bar eg ein barndom av stille rop
Mine første dikt, seksten år gamal,
var romantiserte løgner
silkepapir over opne sår
fornekting kledd i rim
fantasiflukt som livbøye
eg skreiv meg bort frå huda mi
bort frå hendene som braut
bort frå minnet som ikkje sov
Eg flykta til ukjende land
til teikneserieverder
der heltar alltid vann
og skurkar fall utan blod
Kvar natt bad eg til Gud
om nåde
om ei stille avslutning
om å bli løyst frå kroppen
om å døy før eg vakna
og sleppe meir
Som attenåring
opna verda seg i naken hud
i sol og gras
i psykedeliske fargar
i naturleg mat og frie kroppar
i hippieorgiar
i fredsmarsjar
i rop mot krig
i det primære skriket
som reiv sund bringa
Eg flykta frå det feminine rimet
frå mjuke ender
driven av forenkla psykologi
og tidsåndas milde slagord
«Eg har det bra, du har det bra»
vart seinare til
«Eg har det bra
men du sender meg i kjellaren»
der mørkret venta
som ein gammal ven
I tjueåra
skifte kjærleiken form
frå to retningar
til éi
biseksualitet vart homoseksualitet
og versa mine
vart meir intellektuelle
meir abstrakte
kunstnarleg tilslørte
som spegelglas
Eg dansa nettene sund
på eliteklubbar
i New York
i London
i Paris
diskolys som blinkande altar
kroppar i takt
rus som puls
berre dempa
av arbeidet mitt som klassisk pianist
I trettiåra
tok karrieren form
forlag og poesi
ord som levebrød
Eg flykta frå eit sviktande Amerika
og flytta til Europa
kryssa havet
som om vatn kunne reinska
Poesien vart fleirspråkleg
engelsk fekk selskap
spansk kom
fransk kom
italiensk kom
norsk kom
portugisisk kom
språka la seg lag på lag
som nye huder
over den gamle
Men ekteskapa mine
og skilsmissene
maskerte framleis vald
og seksuelle overgrep
som kvardagsleg skugge
Eg la til fleire titlar
AIDS-aktivist
kulturaktivist
offentleg talar
Eg skreiv og måla
om heling
gjennom møte med død
Eg reiste verda rundt
fann Gud i naturen
i meg sjølv
og stundom i andre
Poesien tok plassen
til romantisk eventyr
til vin og tobakk
til terapi og drama
Og no, i syttiåra, er poesien den eg er
Eg lever.

— Adam Donaldson Powell 

_________________

RYTMAR OG TÅRER
dei rytmiske atonale tårer
staccato, stålkalde
slår mot gråna hud,
nesten utan meining.
men kjøtets romantikk,
frosen, kjenslelause
av halv-tørka vask,
er poesien i sluttar
som smyg seg inn i byrjingar.

KVITE ROSER
kvite roser ligg pent lagt
på den harde snøen —
berre centimeter frå der
den framleis fråverande gravstøtta
ein dag vil ruve stolt
over viltvoksande blad, einslege
gressstrå og standhaftige
stauder i regnbogefargar.
første tåre slepp, så
renn den ned kinn som vinden har svidd,
og fleire fylgjer raskt etter
på leit etter meininga
i liv og død,
og andre uløyste mysterium
som ditt nesten tilfeldige fråvær førte.
venar lokkar meg vidare
med livet mitt og snakkar om
skatten av minne og delte erfaringar
som har forma meg til den unike
menneskelege uttrykket eg er,
og som vil forma liv vidare
til dei eg rører ved.
men eg trur på orma
som flittig arbeidar
med å forvandle dine dyrebare bein
og aske til fruktbar jord
som vil nære blomenar
mine etterkomarar ein dag vil plante
når eg, ganske tilfeldig,
finn svara du no ettertraktar.

LE GIBET
lukt av fem-dollar-parfyme
og balsameringsvin svevar
rundt barflyets innsunkne auge
og hengande kinn,
ein bisarr mystikk eg først ikkje kunne plassere.
men hennar ustoppelege latter
og svaing frå side til side
når ho snakka med seg sjølv
fekk meg snart til å dunke foten
og nynne med vissheit.
drege av katteaktig fascinasjon
glidde eg inn i hennar medvit
i det skjulte, og saman
skapa vi sublimer bittersøte
bilete av Ravelsk øydelgging:
ho heng frå galgen …
og eg ventar på å kutte henne ned.

TOVEBRO
eg sver dei tynnar denne tovebroa
for kvart forsøk eg gjer å krysse.
eg hugsar korleis psyken min ein gong
kunne danse uendelege saltoar fram og tilbake,
og korleis eg av og til lo
beisk for meg sjølv over korleis eg
forbanna eller imponerte andre
med djävleaktig fingerferdigdom
i sinn og vitskap.
men no, etter for mange fall,
dirrar eg ved synet av både
utfordrarar og støttespelarar;
og ser på å nå enden av
tauet som overleving,
ikkje som meisterskap.
ein god sport klagar aldri, men
eg sver dei tynnar denne tovebroa
for kvart forsøk eg gjer å krysse.

GLANS
gå på lina mellom glans og edrulegheit …
pass på å ikkje falla mellom sprekkene …
ikkje tru berre på mørkret
i dagslyset,
borte frå glitteret
av champagnenetts,
designjakker,
smygjelege riva jeans
og ukomfortable sko.
musikken må ikkje stoppe;
skinn kamera på meg
litt lenger.
sjå: eg set tempoet,
fremviser eit motestatement.
syntetisk er berre ei naturleg
reaksjon mot røynda.
gi meg berre mitt augeblikk.
eit sjølvforma idol;
klisjear spytt ut og
mugga att.
ja, eg kunne vore ein stjerne.
kva … mitt namn?
eg er berre ein del av rytmen,
lysa er min melodi mot
natta av glitrande glam.
eit riv av gjennomsnittleg glans
mot historia og det
glemmelege.

UNDER HUDEN
eit velt glas;
raudvin renn
over bordplata.
eg lar det renne over kanten
og farga mitt off-white teppe,
veit at det vil
for alltid vera signaturen
av vårt kjærleikskys;
eit minne om eit augeblikk
av gløymsle
og ein tid då
eg hadde deg …
under huden.

KRUMMA PAPIR
krumma papir.
kantar blodmerkte
av papirkutt —
emosjonsryggar
desperat prøvande
å skjule orda
av kjærleik som aldri
var meint å bli
skrive for all ettertid;
men berre mumla under
pusten i eit augeblikk
av tankelaus lidenskap.

IKKJE SPØR
ver så snill, ikkje spør korleis eg har det;
du kan ikkje vente
at eg skal vera anna
enn eg var i går.
vi er alle ganske normale —
eg, meg sjølv og eg,
og til trass for vår narkotiske tilstand
kan vi vera opp og ned samstundes.
og ikkje sjå på meg for lenge;
eg avskyr dei “eg veit korleis du føler deg”-auga
og bekymra tonen.
kvifor må du alltid misforstå
korleis blikket mitt unngår ditt?
mi antisosiale åtferd skal
verne deg frå oss.
nei — det hjelper ikkje å snakke sakte,
uttale kvart ord med søta diktion
frå ei nonne eller sjukesøster.
eg kan faktisk ikkje seie deg korleis
du skal oppføre deg,
for eg slit nok med å få oss
til å samtykkja om korleis
vi vil verne deg frå meg.
det beste er å la meg frivillig,
ellers slepp mine utemma demonar
eldsprøyte-dragonar som svidar
dei skjøre trådene i ditt ego.
og du, så fotlaus, må unngå å sjå
attende inn i mørkret
der glitrande speilmysterium fangar dei
som stikk nasa si der dei ikkje høyrer til.
gå vidare — spør korleis eg har det …

SATURNS BLUES
når månen er i Fresno
og sola set ei purpursky
over tidleghausthimmelen,
sugar dei kalde helvetesvindane
mot håpet til lokale heltar
og kvinnene som skapte dei.
bønder stirar ut over åkrene
utan å skjøna det, og husmødrer
trekkjer ungane nært til brystet —
brått, utan forklaring.
instinktivt kjenner dei starten
på ei lang og hard tid;
ei tid med motgang og hinder
der trua og motet til
fleire gode menn
og kvinner blir testa.
karusellen går løpsk,
og i orkanen vil avlingar feila,
elskede døy, jobbar gå tapt
og dei enklaste draumar
kvelast av Saturns blues:
ei hånleg vuggesong om
skrekk og fortviling, sungne
om og om igjen med endelaus
variasjon på same grusomme tema.

— Adam Donaldson Powell 

________________

PUTESNAKK 

Ein episk poetisk dialog 

av Adam Donaldson Powell og 

J.L. Skirvin, 2024.

Ein versjon på nynorsk

1.
Den rolege søvnen min
vart brått broten
av dei heimsøkte tonane
frå det urørde pianoet,
som hadde stått stilt
sidan tanta di døydde.
Klangen breidde seg
gjennom rommet,
den gamle Steinwayen
fylte lufta med
eit sakn så sterkt
at eg måtte vakna,
måtte dansa
til rytmen av sorg og lengt.

Huset bada
i eit blodraudt skjær,
ein rå energi
som både lokka og skremde.
Eg var fanga
mellom draum og vake,
og berre draumen
gav meg fred.
Stillheita vart
eit ekko rundt meg,
så tett at eg ikkje visste
om eg levde i din draum,
eller du i min.

Eg ville syngja deg
ei voggesong,
men røysta drukna
i stilla.
Så eg blei verande
i draumen,
heller der
enn i det grå
vakne livet.
Kjenner du meg
når du drøymer?

2.
Så … kva no?
Verda i vaket tilstand
suger.
Eit bannord
riv i øyra,
stillnar like brått —
for berre eit sekund sidan
snarka du så mjukt.

Eg tilgjev deg ordvalet,
gitt alt som skjedde.
Vent litt,
eg må samla meg
etter smell og støy
og stillheita
som følgjer
eit fullstendig krasj.

Eg køyrer av motorvegen,
fire felt av trafikk,
krypande,
lammande,
109 grader,
Cajon Pass,
forbanna ørkenvind!
Men passet er uskyldig —
det er dagen
som har gått til helvete.

«It is what it is»,
seier du skjelvande.
Bilen din kokte,
du såg bort eit sekund …
Hald munn!
Ingen tryllestav
kan ordna dette.
Berre metall,
bøygd og tyst,
og tankar som stormar.
Eit mareritt
med augo vidopne.
O’
h e r r e g u d.

3.
Ah, så du er vaken!
Eller … kanskje ikkje?
Uansett — høyr her.
Eg må tilstå noko.
Når du bannar,
går det rett i blodet på meg.
Ikkje gale-gale,
men på ein måte
som gjer meg
yr og levande.

Les Kant for meg
med russisk aksent
og Garbo-blikk,
og eg blir hunden din
i ørkenen.

Men lat oss snakka
om blindsoner.
Ikkje sjukdommar,
men dei usynlege felta
som skjermar oss
frå det vi eigentleg føler.
Eg klamrar meg til dei
for ikkje å mista fotfestet.

Eg trudde det var
min eigen overlevingsteknikk,
men når eg høyrer deg
pusta i draumen,
lurer eg på
om vi eigentleg
er to.

Tidlegare trudde eg
alle andre var gale —
no er eg ikkje sikker på deg heller.
Eg orkar ikkje
sjå meg sjølv i mørkret meir.
Spegel, spegel —
knus meg fri.
Er du der … ennå?

4.
«Du er nummer elleve
i køen. Vi set pris på di…»
— tolmod.
Tolmod!
Du, maskin utan sjel,
anar ikkje kva det ordet tyder.

Ja, elskling, eg er vaken.
Eg ser deg i spegelen,
sjølv om di side er knust.
Glas er berre sand —
splintar som speglar ingenting.

Du søv med smilet vendt innover.
Eg ville stryke over kinnet ditt
for å lokka fram latteren.
Då visste eg
at du hadde kome
ut av den mørke lomma
du gøymer deg i.

Eg sukkar,
utan å vita kvifor.
Vi er normale —
på vår forskrudde måte.
Kven avgjer
kva som er rett,
eller gale?
Alt berre er.
Enkelt, eigentleg.
Og det er difor
eg elskar deg.

5.
«Erfaring utan teori er blind,
men teori utan erfaring
er berre tankespel.»
sa Kant.

Men er vi oss sjølve
når vi drøymer?
Og hugsar du å kjøpa
brød og mjølk
i draumen?

Der ligg skilnaden mellom oss,
kanskje mellom mann og kvinne òg.
Når eg drøymer,
forsvinn eg —
blir berre tilskodar.
For meg er putesnakk
ei eksistensiell forklaring;
for deg
ei forlenging av draumen.

Men elles …
er vi så like
at det er skremmande.

Du på høgresida,
eg på venstre,
på denne ordfilla madrassa
som flyt mellom ørken og himmel.
Ja — vi har det bra.
Kanskje til og med normalt.
I draumane våre.

6.
Å drøyma —
er som å forelska seg.
Ei rus,
eit høgdepunkt
som svir
når du vaknar.

Å elska kjærleiken
er som å verta avhengig
av noko du ikkje kan halde fast.

Vi blir fødde åleine,
dør åleine,
og drøymer åleine —
einsame, eller ikkje.

Eg elskar draumane dine,
den stille ekstasen.
Framande ansikt
kjem på besøk,
snakkar i gåter
i rom utan grenser.
Alt gir meining —
til du vaknar.

Då kjem lyset
og røvar magien.
Laknar av lavendel
heng att i sengetøyet,
eit duftande bevis
på at røynda
ikkje kan måla med same fargar.

Sov godt, elskling.
Ein draum når som helst
på dagen
er lykke.
Skræmande, søt,
berre vår eigen.

7.
Sjh …
Høyrer du det?
Bak stillheita —
klakk klakk —
ein hest?
Eller høghæla sko
på ein tom veg.

Bilen, metallvraket,
nummerplata som dinglar.
Tanken som snurrar:
kva no?

Endå eit bannord
stig opp i horisonten,
ei lita rus,
ein lavendelduft
som lokkar.

Ja, eg veit —
det er berre
tøyet som pustar,
mot huda di,
eit ekte motstykke
til draumesyndromet,
til den søte avhengigheita
av å elska
utan å vakna.

8.
Vekkjarklokka nærmar seg.
Vi har knapt sove,
berre drøymt.

Eg veit ikkje lenger
kva som er draum
og kva som er dag.
Drøymer du i fargar?
Eller svart-kvitt?
På framande språk?
Er déjà vu
ein glipp i draumeverda?

Vil vi hugsa dette
når vi vaknar?
Er du her, elskling?
Hald meg.
Eg er redd for å vakna.

9.
Vi drøymer kvar for oss,
men i same seng
er vi inntrengjarar
i kvarandre sine draumar.
Vi snakkar, ler,
snorkar og snur oss,
og nett då
er vi mest ærlege.

«Mum’s the word,»
sa du.
«Det som skjer her,
blir her.»

Eg stolar på deg —
og på draumekoden
som vernar oss.

O, låge laken,
vevde av hender
før våre,
før sukk og søvn
tok over.

Her ligg vi,
ein snur seg,
ein søv.
Kva ser du
på innsida av augeloka?

I morgon
er laken berre laken,
krølla og varme.
Ikkje ver for snar
med å vaska bort
natta.

Ho var berre ein draum,
ein svevande rest
av oss.

Lakena har inga røyst —
men dei veit.
Dei veit
at berre draumane
held hemmeleg det som
aldri kan seiast.

__________________

EssaY: 

Diktet putesnakk utfaldar seg som ein straum av medvit der grensene mellom draum og røynd vert gradvis oppløyste. Denne oppløysinga kan lesast i lys av eksistensialistisk filosofi og C.G. Jung si tolking av draumar som uttrykk for det ubevisste. Gjennom fragmenterte bilete, skiftande perspektiv og ei stadig uro kring identitet og røynd, tematiserer teksten mennesket si grunnleggjande åleine-heit, fridom og trong til meining.

Frå eit eksistensialistisk perspektiv – slik ein finn hjå tenkjarar som Sartre og Camus – er mennesket kasta inn i ei verd utan iboande meining, og må sjølv skapa meining gjennom val og handling. I putesnakk kjem dette til uttrykk gjennom den vedvarande uvissa kring kva som er verkeleg: “eg visste / om eg levde i din draum, / eller du i min.” Denne tvilen speglar ein eksistensiell angst, ein uro som oppstår når faste referansepunkt forsvinn. Draumetilstanden vert her ikkje berre ein flukt, men òg ein stad der subjektet opplever ei form for fridom frå det “grå vakne livet”.

Samtidig er denne fridomen ambivalent. Draumane gir fred, men også framandgjering. Subjektet vel å bli verande i draumen, noko som kan tolkast som eit eksistensielt val – ein slags stille protest mot ei meiningslaus røynd. Men dette valet reiser òg spørsmål om autentisitet: lever ein verkeleg når ein flyktar frå røynda? Eller er draumen berre ein annan konstruksjon, like usikker som det vakne livet?

Her opnar teksten seg for ei jungiansk tolking. For Jung er draumar ikkje tilfeldige, men symboltunge uttrykk for det kollektive og personlege ubevisste. Element som det gamle pianoet, det blodraude lyset og den knuste spegelen kan lesast som arketypar eller symbol på indre konfliktar. Pianoet, som spelar av seg sjølv etter tanta si død, kan representera eit uforløyst minne eller ein arv frå fortida som framleis verkar i psyken. Den rå energien som både lokkar og skremmer, peikar mot det Jung kalla “skuggen” – dei delane av oss sjølve vi ikkje vil vedkjenna oss.

Spegelen som vert knust i del tre (“Spegel, spegel — knus meg fri”) er særleg talande. I jungiansk forstand kan spegelen representera egoet sitt bilete av seg sjølv. Å knusa spegelen kan difor symbolisera eit ønskje om å bryta ned denne overflatiske identiteten for å nå djupare lag av sjølvet. Samstundes ligg det ei frykt her: kva skjer når ein ikkje lenger kjenner seg sjølv att?

Relasjonen mellom “eg” og “du” i diktet kan òg tolkast jungiansk. “Du” kan vera ein faktisk annan person, men òg ein projeksjon – ein anima eller animus, ein indre motpart som representerer det motsette kjønnet i psyken. Når eg-et undrar om dei eigentleg er to, eller kanskje éin, rører teksten ved ei djupare psykologisk sanning: at identiteten vår er samansett og ofte splitta.

Eksistensialismen og jungiansk psykologi møtest i diktet sitt syn på einsamheit. “Vi blir fødde åleine, / dør åleine, / og drøymer åleine” – dette er ein klår eksistensiell påstand. Men samstundes finst det ei form for fellesskap i draumane: dei to ligg i same seng, deler lydar, rørsler og kanskje fragment av kvarandre sine indre liv. Dette fellesskapet er likevel skjør og ufullstendig, noko som understrekar den grunnleggjande isolasjonen.

Den moderne kvardagen, representert ved bilulukka, telefonkøen og frustrasjonen over maskiner, står i kontrast til draumeverda si symbolske rikdom. Eksistensielt kan dette lesast som eit samanbrot i meining – ei verd der språk (“It is what it is”) vert tomt og utilstrekkeleg. Jungiansk kan det sjåast som eit teikn på at det ubevisste prøver å bryta gjennom ei overflatisk, rasjonell røynd.

Mot slutten vert draumen framstilt som både freistande og farleg. Han gir intensitet, kjærleik og meining, men forsvinn i møte med lyset. Lakena som “veit” peikar mot ei stille erkjenning: at det finst erfaringar som ikkje kan artikulerast. Dette samsvarar med både eksistensialismen si vekt på det subjektive og Jung si forståing av det ineffable i det ubevisste.

Samla sett viser putesnakk korleis draum og røynd flettar seg inn i kvarandre i mennesket si søking etter identitet og meining. Gjennom eit eksistensialistisk blikk ser vi kampen for autentisk eksistens i ei usikker verd. Gjennom Jung ser vi eit indre landskap av symbol og skjulte sanningar. Diktet blir slik eit rom der desse perspektiva møtest – eit mellomrom der mennesket både går seg vill og finn seg sjølv.

— Adam Donaldson Powell 

—————————

Èin byguts draum

Eg er ein bygut
med gater i stega
og støy i øyra,
men i bringa ber eg ein draum
om ei lita bygd i Wales

med eit namn
så langt
at det slyngjer seg som vind
over tak og tre:

Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
på øya Anglesey.

Førebels kallar eg han berre
Llanfairpwll —
eit kort pust
av eit altfor langt ord.

Kvifor vil eg dit?
Kanskje fordi vegen dit
er eit eventyr av stavingar,
eller fordi eg lengtar etter
å stå ved eit framandt postkontor

og sende
eit einsleg postkort
over hav og land
til meg sjølv —

frå ein stad
der sjølv eg,
ein som elskar språk,

må bøye hovudet
og vedgå:

Dette namnet
kan eg ikkje seie.

— Adam Donaldson Powell 

________________