— Adam Donaldson Powell 🇳🇴✍🏻📖
Målstev
Mangt eit mål eg munnen fær,
mangt eit ord eg svingar.
Likevel er nynorsk den
som lengst i hjarta klingar.
Heime går eg støtt og fint
på bokmål dagen lang.
Til banken, butikken, post i boks –
det går med vanleg klang.
Men kjem eg til ein framand by
med duk på kvite bord,
då vaknar gamle tungespel
og dansar fram som ord.
«Bonsoir!» når suppa kjem.
«Buonasera!» til vin.
«Gracias!» når rekna kjem,
om rekna kjennest fin.
Og er det Portugal eg ser,
eller Brasil sin sol,
då rullar ordi mjukt av stad
som båt på stille fjord.
Eg drøymer ikkje einsfarga,
eg drøymer måla mangt.
Om natta skiftar tunga mål
så lett som vinden snøgt.
I går var draumen fransk og mild,
i natt var spansk på ferd.
Eg vakna opp og tenkte stilt:
«Kva land er dette verd?»
Men kjem det folk på gatehjørn
med altfor venleg smil,
og vil meg selja straum og tru
på same minutt og mil,
då svarar eg med glade ord
frå språk dei knapt har høyrt.
Dei nikkar, smiler, bukkar pent,
og går sin veg forstyrt.
Ein baud meg skifta telefon.
Eg svara på italiensk.
Han såg på meg som om eg kom
frå månen – eller Vinstra, kanskje.
Ein annan kom med skjema fullt
av gode føremål.
Eg svara mjukt på portugisisk.
Han miste heilt sitt mål.
Essay krev sitt eigne mål,
artiklar like eins.
Novella finn den drakta ho
vil bera inn til steins.
For tanken eig si eiga røyst,
han spør korkje lensmann, prest
om kva for mål han skal ta på
når han vil kle seg best.
Men når eit dikt vil fødast fram
av regn og vind og mold,
då hjelper korkje boulevard
eller kastiljansk stolt.
Då kjem han, still og sjølvsagd fram,
med never i si hand.
Han helsar ikkje høgt og fint,
men kjenner kvar ein grand.
Nynorsken bed seg ikkje fram,
han skryt av lite, sant.
Han berre set seg ved mitt bord
som ein gamal slektning vant.
Bokmålet er ein god granne,
velstelt, høfleg, rund.
Han låner sukker, smiler pent
og kjem når klokka er stund.
Fransk ber hatt og silkehanskar,
italiensk syng tenor.
Spansk dansar til sola går ned,
portugisisk sukkar kor.
Dei er gjester eg set stor pris på,
kvar med sitt gode lag.
Men nynorsken tek av seg skorne
og blir verande kvar dag.
Så lat dei telja språk eg kan,
som medaljar på ei snor.
Eg tel heller dei dikti
som fann si rette jord.
For verda er vid,
og tunga er fri,
og kvart mål har si ære.
Men skal eit norsk dikt
stå støtt på si tuft,
må nynorsken bera det fram og bere.
— Adam Donaldson Powell
_________________________
besetjing
Det finst
ei rørsle
før rørsla
eit lite mørker
som opnar seg
utan lyd
Og eg
eg kjenner det
ikkje som ein tanke
ikkje som ei vilje
berre
som noko
som alt
har byrja
Kven
som byrjar
veit eg ikkje
Det er ikkje
eg
og likevel
er det ingen
andre
Kanskje
bur kroppen
framfor meg
kanskje
går eg
berre etter
Ho stansar
ved det same bordet
kvar gong
ved det same glaset
det same lyset
den same skuggen
som fell
litt skeivt
over golvet
Og handa
ho veit
ikkje kva
ho gjer
ho berre
gjer
som vatnet
veit
korleis det
renn
Eg seier
vent
men ordet
fell
ikkje ned
det blir
hengande
mellom munnen
og handa
og der
blir det
verande
Ingen
tek imot det
Ingen
svarer
Det er den stilla
som svarar
den stilla
som alltid
har svara
Ho seier
ingenting
og difor
trur eg
på henne
Eg hugsar ikkje
men kroppen
gjer
Ho hugsar
eit lys
over eit kjøkenbord
ei dør
som aldri
heilt
lukka seg
ein pust
frå eit anna
menneske
eller kanskje
berre frå vinden
Kven veit
Kanskje
er det ikkje
eit minne
berre
eit avtrykk
etter noko
som ikkje
fekk bli
ferdig
For alt
som ikkje
blir ferdig
det går ikkje bort
det finn
ein annan
veg
Det blir
eit blikk
ei lukt
eit glas
ei natt
utan søvn
eit namn
ingen
lenger
brukar
Og eg
eg går
frå rom
til rom
som om huset
leitar
etter meg
som om veggane
veit
kvar eg
skal stå
før eg
stiller meg
Der finst
ei klokke
eg aldri
ser
men eg
høyrer
henne
ikkje
fordi ho
går
men fordi
ho ventar
på den vesle
rørsla
den vesle
gjevinga
den vesle
opninga
der alt
glid
over
i seg sjølv
Så kjem
skamma
ikkje
som ei røyst
ikkje
som ei dom
berre
som eit lys
som blir
kaldare
i rommet
og eg
blir ståande
i det
utan å vite
om eg
skal gå
eller bli
Og kanskje
er det
ingen skilnad
Menneska
går forbi
dei smiler
dei seier
noko
eg ikkje
heilt
høyrer
Eg nikkar
som om
eg òg
er der
Men det er
noko
som manglar
ikkje
utanfor
inni
eit lite
fråvær
som held
alt saman
Det luktar
svakt
av sitron
eller kanskje
av regn
eller av
eit liv
eg aldri
levde
Eg stansar
ikkje
men noko
i meg
gjer
Og eg
veit
at dette
har hendt
før
ikkje
ein gong
men alltid
Alltid
den same
lukta
den same
stilla
den same
handa
som rekkjer
seg
mot noko
ho aldri
kan halde
Og når
kvelden
endeleg
fell
er det
ikkje mørkret
eg går inn i
Det er
det vesle
lyset
som aldri
sloknar
fordi
ingen
er der
til å sløkkje det
Og der
sit
noko
som liknar
meg
eller
det
eg
ein gong
kunne
ha vore
Det ser
ikkje opp
Det ventar
berre
Og eg
set meg
ved sida
av det
som om
eg
endeleg
har kome
dit
eg
heile tida
har gått…
Det luktar
svakt
av sitron
Lukta
kjem
før minnet
Minner
har ikkje
alltid
eit andlet
Nokre
bur
berre
i kroppen
og ventar
på luft
Eg
står
stille
til lukta
går
gjennom meg
og vidare
som om
ho
aldri
var
mi.
— Adam Donaldson Powell
____________________
Det som held
Tre dikt om reparasjon, bører og forvaltarskap
1. Ekspertlandet
(Reparasjon)
Me spring.
Ikkje mot kvarandre,
ikkje mot det som raknar,
men mot døra
der skiltet lovar løysingar.
Advokaten skal løyse
det me ikkje våga å snakke om.
Rekneskapsføraren skal rydde
etter åra med gløymde tal.
Kirurgen skal sy saman
det me sleit sund,
og psykologen bere
det me aldri ville løfte sjølve.
Livsstilseksperten
teiknar rette liner
på kart han enno ikkje har gått.
Me kjem sjeldan
for å lære å bere,
å lappe,
å vedlikehalde.
Me kjem med eit stille håp
om at nokon skal skru til den lause skruen,
smørje hengsla,
viske ut spora,
så me kan halde fram
i same fart,
på same veg,
mot neste samanbrot.
Me vil ha reparasjon,
ikkje omvending.
Men eksperten
er ikkje ein trollmann.
Nevrokirurgen
er stundom berre ein elektrikar
som kjenner straumen
gjennom mennesket.
Karkirurgen
ein røyrleggjar
som veit kvar livet
lek ut.
Advokaten
ein omsetjar
mellom lov og anger.
Rekneskapsføraren
ein bokhaldar
for det me trudde
ingen skulle telje.
Psykologen
fann kanskje yrket
den dagen han sjølv
ikkje fann utgangen.
Livsstilseksperten
tel stega sine
medan livet spring
ein annan stad.
For ingen står
utanfor det dei lærer bort.
Alle ber
sine eigne sprekkar
under den kvite frakken,
bak dressjakka,
mellom velvalde ord.
Kanskje er det difor
dei kan hjelpe.
Men ingen kan leve
livet vårt
for oss.
Ingen kan vedlikehalde
eit hus
der eigaren berre kjem heim
når taket har rasa inn.
Kanskje byrjar redninga
ikkje med den neste eksperten,
men med det uvanlege spørsmålet:
Kan du lære meg
å gjere meg sjølv
litt mindre avhengig
av at nokon andre
alltid må reparere
det eg ikkje ville ta vare på?
— Adam Donaldson Powell
__________________
2. Når to hjarte slår som eitt
(Byrda)
Det høyrest vakkert ut,
at to hjarte
slår som eitt.
Men hjartet
er berre ein muskel.
Livet krev
så mykje meir.
Det krev ein ven
som lyttar
utan å vere redd.
Ein prest
som tek imot tvilen
utan å ville vinne.
Ein psykolog
som toler
dei same orda
for hundrede gong.
Ein mor.
Ein far.
Ein elskar.
Ein som ler.
Ein som hugsar.
Ein som seier:
«No må du kvile.
Eg tek dette.»
Når sjukdom
eller sorg
flyttar inn,
blir det ofte
berre éin att
til å vere alle desse.
Den eine
blir hamn,
kart,
fyrlykt
og redningsbåt.
Den andre
ber så godt han kan
det som kroppen,
sinnet
eller livet
ikkje lenger maktar.
Ingen av dei
har valt dette.
Likevel veks det fram
eit usynleg rekneskap.
Ikkje over pengar.
Men over søvn
som aldri vart sove.
Ord
som aldri vart sagde.
Tårer
som måtte ventast med.
Smil
gjevne på kreditt.
For kjærleiken
fører ikkje dobbel bokføring.
Han tel ikkje
kven som gav mest.
Han berre gjev.
Heilt til han oppdagar
at også hjartet
kan gå konkurs.
Og det finst
inga skuld
i det.
For ingen er skapte
til å vere
besteven,
sjelesørgjar,
psykolog,
forelder,
sjukepleiar,
elskar
og heim
på same tid.
To hjarte
kan slå
i same takt.
Men dei kan aldri
erstatte
eit heilt landskap
av menneske.
Kanskje er den djupaste kjærleiken
ikkje å seie:
“Eg skal vere alt for deg.”
Men:
“Lat oss finne fleire
som kan bere dette
saman med oss.”
For når to hjarte
slår som eitt,
må verda rundt
slå litt med.
— Adam Donaldson Powell
__________________
3. Den stille kunsten å vedlikehalde
Forvaltarskap
Me legg tak
på husa våre.
Me målar veggene
før regnet finn treverket.
Me skiftar olje
på motoren
før varsellampa lyser.
Ingen kallar det heltemot.
Berre vedlikehald.
Likevel lever me
som om hjartet
ikkje treng det same.
Me ventar.
Til samtalane
har stivna.
Til latteren
har flytta ut.
Til kjærleiken
ber preg
av å ha bore
for mykje
for lenge.
Så leitar me
etter nokon
som kan redde
det me ikkje
tok vare på.
Men livet
blir ikkje halde oppe
av store redningsaksjonar.
Det blir halde oppe
av dei små.
Ein telefon
utan grunn.
Ei hand
på ei skulder.
Eit måltid
sett fram
utan at nokon bad om det.
Ei orsaking
før ho vart naudsynt.
Ei tilgiving
før bitterheita
fekk røter.
Vedlikehald
ser sjeldan
ut som mirakel.
Det liknar meir
på ei vanleg tysdag.
Det er kaffien
som alt står klar.
Ljoset
på trappa
før den andre
kjem heim.
Spørsmålet:
«Korleis har du det?»
stilt
før svaret
blir:
«Ikkje bra.»
For det som held
eit liv saman,
er sjeldan
det store
som skjer
éin gong.
Det er det vesle
som skjer
om att
og om att.
Slik held brua.
Slik held huset.
Slik held skogen.
Slik held hjartet.
Og kanskje
er kjærleik
ikkje først og fremst
det som reddar oss
når alt fell saman.
Kanskje er kjærleik
å kome
litt tidlegare.
Å sjå
den vesle sprekken.
Å smørje hengsla.
Å vatne hagen.
Å setje seg ned
før nokon
må falle.
For vedlikehald
er ikkje det motsette
av kjærleik.
Det er kjærleik
som kjem
før naudsynt.
— Adam Donaldson Powell
__________________
SALDAGAR
Det finst dagar
då saltet
kjem før havet.
Det sit
i rekkverket
som mistar måling.
I skruen.
I hengsla
som lærer
vekta
av døra.
Det sit
i skjorta.
I kragen.
I huda
mellom aksel
og erme.
Bakken
går ned
i utslitne solar.
Asfalten
stig
i varme.
Bussen
tygg
kroppar
som står.
Kristus
blir verande
dit sjøsprøyten
ikkje når.
På armen,
ei kvit stripe.
Ei til.
Om handleddet,
fire halvmånar
djupe nok
til å nå morgonen.
Ingen ting seier
kvar dei kom frå.
Rust
seier heller ikkje
kven
som held henne
i live.
Sein ettermiddag.
Stranda
tek imot
endå ein dag.
Ei bølgje
viskar ut
spora
etter føter.
Salt,
ikkje.
Det blir verande
i rusta,
i huda,
i det
kroppen
har lært
å slite bort.
— Adam Donaldson Powell
Leave a Reply