osoparavos.com

Tenk deg —
byen som hostar seg vaken
klokka 04:13 under natriumgule glorier og skjelvande leidningar,
eit tusental vindaugsauge som blunkar søvnløyse
inn i den blåmerkte morgongrya,
sirener som borer raude spiralar gjennom gatene
der renovasjonsbilane gnisser jerntenner
og damp stig heilag opp frå kumlokka
som den utslitne pusten til gravlagde profetar.

Tenk deg ambulansane først —
dei kvite mekaniske englane
som hyler gjennom einvegspulsårer,
årer av asfalt glatte av regn og bensin,
forbi døgnkioskane som lyser som skriftebåsar,
forbi fulle menn som søv på kyrkjetrapper
med aviser surra rundt knea
som overgjevingsfråsegner.

Så politibilane —
blå stjernebilete som rikosjetterer mot glasstårna,
desse speglande monolittane
som lener seg ned over gamle bygardar av murstein
som bankfolk som granskar dei døyande,
betong og krom som gliser
mot hus haldne saman av rust, bøn,
og generasjonar med sigarettrøyk.

Høyr —
byen er aldri stille.
Sjølv stilla her
har ein ventilasjonssurr.

Ei kvinne skrik tre etasjar over eit vaskeri.
Ein TV-predikant døyper dei søvnlause gjennom statiske veggar.
Ein stad smell eit trykkrøyr som metallkoppen til ein fange.
Nokon mistar ei flaske i ei bakgate
og krasjet kling utover
som om sivilisasjonen oppdaga vald på nytt.

På Grønland eller Tøyen eller ein annan sundsliten gate
med for mange pantelånarar og forbrukslånskontor,
kryr fortaua av utmattingas apostlar:
narkomane med stjernebilete i pupillane,
lommetjuvar mjuke som jazzpianistar,
jenter i vinylhøge hælar som røykjer under blinkande skilt
medan kattar patruljerer søppelkassene
som små stripete gangsterar
med krigsherja øyre og gule kongedømeauge.

Kattane veit alt.
Dei glir gjennom nettinggjerde
og under bulkete Tesla-taxiar
som lodne bodhisattvaer frå rennesteinen,
og ser menneska bytte bort verdigheita
for endå ein time.

Og over dei —
bura.
Alltid bura.

Leilegheitsvindauge stabla oppå kvarandre
som opplyste arkivskåp for sjeler.

I eitt lysande rektangel
står ein skjortelaus mann urørleg i timevis
og røykjer sigarett etter sigarett
med blikket festa utover
som om han ventar på at Gud
skal stige fram frå parkeringskjellaren ved Oslo City.

I eit anna
går ei kvinne rastlause rundar:
mobil til kjøleskap,
kjøleskap til datamaskin,
datamaskin til toalett,
toalett til spegel,
spegel tilbake til mobilen —
eit insekt fanga i ein glødande kube
som utfører dei heilage rituala
for storbyfangenskap.

Tvers over gata
pressar eit barn panna mot glaset
og ser politihelikopter sirkle over blokkene
medan mora varmar noko bleikt og frose
under lysrøyr kalde som sjukehus.

Og vestover —
ja, berre nokre få kvartal vestover —
skiftar heile teateret kostyme.

Plutseleg vidar gatene seg ut og pustar.
Søppelet forsvinn som om sjølve fattigdomen
vart sopa bort før soloppgang
av usynlege kommunale munkar.

Ingen knuste flasker.
Ingen rop frå branntrapper.
Ingen kioskglas pansra med plexiglas.

Til og med vinden oppfører seg annleis der.
Trea står lydige og velstelte.
Dørvakter i mørke frakkar nikkar høgtideleg
framfor messingglinsande svingdører
medan tryggleikskamera blomstrar frå marmorkrokane
som mekaniske orkidéar.

Limousinar glir lydlaust til fortauskanten.
Taxiar opnar gule gap
og slepper ut kvinner i silke
og menn skorne til perfekt forretningsgeometri,
med sko polerte som selskapsalter
og smil tynne som barberblad.

Inne i tårna
blandar vinande seg med importert parfyme,
espressomaskiner kviskrar i minimalistiske kjøkken,
og ein stad tjuesju etasjar over Karl Johan
varmar ein einsam direktør opp att thaimat
medan han ser finansnyheiter i undertøyet.

Eit anna bur.
Teppekledd. Klimastyrt.
Digitalt sikra.

Ei anna plettfri innhegning
for eit anna nervøst pattedyr.

For sprinklane treng ikkje vere synlege.
Ein toppleilegheit kan vere eit fengsel
like sikkert som ein kakerlakkupplyst hybel
der radiatoren skrik heile vinteren
som ei enkje i opera.

Og byen veit dette.
Byen med sine tusen elektriske pupillar
som ser på seg sjølv utan ende
gjennom overvåkingslinser, butikkglas,
heisspeglar, telefonskjermar,
T-baneruter svarte av tunnelstøv.

Alle ser.
Alle er innestengde.

Meklaren på Frogner
som oppdaterer aksjekursar klokka to om natta.
Heroinhelgenen som nikkar under stillas.
Den utslitne servitøren som tel tips
under ei naken lyspære.
Den gamle innvandraren som vatnar plantar
ved sida av bilete av slektningar
som døydde for lenge sidan i eit anna land.
Tenåringsjenta som justerer ringlys
for anonyme beundrarar langt borte i verda.
Den søvnlause poeten som vandrar gjennom gatene
med lommene fulle av kvitteringar og apokalypse.

Alle går fram og tilbake.
Alle et.
Alle drøymer om umoglege utgangar.

Tenk deg taka då —
vasstårn krøkte som førhistoriske dyr,
duer som eksploderer opp ved soloppgang,
den endelause morsekoden frå neonlys,
damprøyr, trafikklys som blinkar sine slitne bod
til ingen som lyttar.

IKKJE GÅ.
GÅ.
IKKJE GÅ.

Som om sjølve fridomen
kunne regulerast av kommunale tidssystem.

Og under finanskatedralane
og under dei knuste basketballkorgene
og under brudesalongane og metadonklinikkane
brøler T-banen —
den underjordiske tarmen
som fordøyer millionar kvar dag,
og dreg menneska gjennom mørkret
frå bur til bur til bur.

Tenk deg alt dette —
den deliriske arkitekturen av fangenskap,
det heilage sirkuset av hunger,
zoo-planeten som spinn lydlaust gjennom det tommesvarte rommet
medan kvar skapning klorar etter trøyst
inni sitt tildelte bur.

Nokre pyntar sprinklane med eføy.
Nokre med gull.
Nokre med pornografi og reseptflasker.
Nokre med bokhyller.
Nokre med barn.
Nokre med bønneteppe og duftlys.
Nokre med tryggleikssystem og private heisar.
Nokre med ingenting i det heile
utanom ei madrass
og den sta nektinga av å forsvinne.

Og likevel gløder vindauga natt etter natt.
Milliardar av små opplyste terrarium
stable mot himmelen.

Ser du nøye nok etter
blir kvart ansikt det same ansiktet:
ansiktet til dyret
som nesten hugsar skogen.

— Adam Donaldson Powell